Kiedy praca zdalna pojawia się w kodeksie pracy?

Kiedy praca zdalna pojawia się w kodeksie pracy?

Kategoria Prawo
Data publikacji
Autor
BiznesowyEkspert.pl

Praca zdalna pojawiła się w Kodeksie pracy 7 kwietnia 2023 r. na mocy ustawy z 1 grudnia 2022 r., jednocześnie uchylając przepisy o telepracy. Od tego dnia obowiązują kompleksowe zasady uzgadniania miejsca i modelu wykonywania obowiązków, rozliczania kosztów, kontroli oraz równego traktowania pracowników wykonujących pracę poza siedzibą pracodawcy.

Kiedy praca zdalna pojawiła się w Kodeksie pracy?

Formalna regulacja pracy zdalnej weszła w życie 7 kwietnia 2023 r., co wynika z ustawy z 1 grudnia 2022 r. nowelizującej Kodeks pracy. Jednocześnie uchylono konstrukcję telepracy, zastępując ją szerszym i bardziej elastycznym rozwiązaniem prawnym.

Nowe przepisy porządkują kluczowe obszary organizacji pracy poza zakładem, zapewniając ramy dla uzgodnienia miejsca wykonywania obowiązków, sposobu rozliczania kosztów oraz zasad nadzoru i bezpieczeństwa informacji.

Czym jest praca zdalna według Kodeksu pracy?

Zgodnie z art. 67¹⁸ Kodeksu pracy praca zdalna może być wykonywana całkowicie albo częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą, w tym w miejscu zamieszkania. Definicja nie warunkuje statusu pracy zdalnej od użycia technologii cyfrowych, choć w praktyce często łączy się ona z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość.

Praca zdalna nie stanowi automatycznego prawa każdego pracownika. Co do zasady wymaga uzgodnienia stron przy zawieraniu umowy o pracę albo w trakcie zatrudnienia.

Jakie są modele i rodzaje pracy zdalnej?

Wyróżnia się dwa podstawowe modele organizacyjne pracy zdalnej, to jest całkowity oraz częściowy, który w praktyce określa się jako hybrydowy. Dodatkowo przepisy przewidują pracę zdalną okazjonalną na wniosek pracownika do 24 dni w roku kalendarzowym.

Miejsce wykonywania pracy zdalnej zawsze wskazuje pracownik i uzgadnia je z pracodawcą. Dopuszczalne jest uzgodnienie więcej niż jednego miejsca pracy zdalnej. Przepisy nie gwarantują możliwości wykonywania pracy z dowolnego miejsca, w tym z zagranicy, ponieważ każde miejsce musi zostać uprzednio uzgodnione z pracodawcą.

Jak wprowadzić pracę zdalną w organizacji?

Pracodawca może wprowadzić pracę zdalną na podstawie porozumienia z pracownikiem, regulaminu pracy zdalnej uzgodnionego z organizacją związkową albo przedstawicielami pracowników lub na podstawie polecenia w sytuacjach określonych w Kodeksie pracy.

  Ewidencja czasu pracy jak prowadzić ją poprawnie?

Polecenie pracy zdalnej jest dopuszczalne między innymi w okresie nadzwyczajnych okoliczności, gdy zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w dotychczasowym miejscu jest czasowo niemożliwe lub gdy wymaga tego obowiązek pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia.

Wewnętrzne uregulowanie powinno obejmować co najmniej uzgodnienie miejsca pracy, określenie zakresu pracy zdalnej, zasady wyposażenia stanowiska, zwrot albo pokrycie kosztów, zasady kontroli, ochronę danych oraz wymogi BHP. Im bardziej szczegółowe zasady, tym mniejsze ryzyko sporów dotyczących kosztów, kontroli, sprzętu i dostępności pracownika.

Jakie obowiązki kosztowe i sprzętowe ma pracodawca?

Pracodawca zapewnia materiały i narzędzia niezbędne do wykonywania pracy zdalnej albo wypłaca ekwiwalent lub ryczałt, jeżeli pracownik używa własnych narzędzi zaakceptowanych przez pracodawcę. Obowiązek obejmuje także pokrycie kosztów energii elektrycznej i usług telekomunikacyjnych niezbędnych do pracy zdalnej.

Sposób ustalania i rozliczania ekwiwalentu, ryczałtu oraz innych kosztów powinien wynikać z regulaminu lub porozumienia i pozostawać w związku z rzeczywistym wykonywaniem pracy zdalnej, w sposób możliwy do zastosowania do różnych stanowisk.

Na czym polega kontrola pracy zdalnej i BHP?

Pracodawca ma prawo kontrolować wykonywanie pracy, przestrzeganie zasad BHP oraz ochronę informacji podczas pracy zdalnej. Kontrola odbywa się w miejscu wykonywania pracy zdalnej i w sposób uzgodniony z pracownikiem. Wyróżnia się co najmniej trzy główne obszary kontroli, to jest realizację obowiązków, bezpieczeństwo i higienę pracy oraz ochronę informacji.

Zakres i metody kontroli muszą równoważyć interes pracodawcy z prawem pracownika do prywatności. Kontrola nie może naruszać sfery prywatnej w sposób nieproporcjonalny, zwłaszcza gdy miejscem pracy jest dom. Organizacja pracy powinna jednocześnie respektować przepisy o czasie pracy i odpoczynku, nawet jeśli nie wprowadzono odrębnego, kompleksowego prawa do bycia offline.

Jakie prawa ma pracownik wykonujący pracę zdalną?

Pracownik wykonujący pracę zdalną zachowuje równe prawa z pracownikami pracującymi w zakładzie, w tym w zakresie zatrudnienia, awansu, wynagrodzenia i dostępu do szkoleń. Pracodawca nie może dyskryminować z powodu wykonywania pracy zdalnej ani z powodu odmowy zgody na taką formę pracy.

Pracownik może złożyć wniosek o pracę zdalną, jednak zwykły wniosek co do zasady nie wiąże pracodawcy. Szczególna ochrona dotyczy pracowników w ciąży, wychowujących dziecko do ukończenia 4. roku życia oraz rodziców i opiekunów osób z określonymi niepełnosprawnościami. W takich przypadkach pracodawca może odmówić wyłącznie wtedy, gdy praca zdalna jest niemożliwa ze względu na rodzaj lub organizację pracy, a przyczynę odmowy powinien przekazać pracownikowi w terminie 7 dni.

  Czym się różni umowa o pracę od umowy zlecenie i co to oznacza dla Ciebie?

Wniosek o okazjonalną pracę zdalną do 24 dni w roku nie wymaga tworzenia pełnego regulaminu pracy zdalnej, jednak pracodawca nadal powinien zapewnić bezpieczne warunki oraz respektować zasady ochrony informacji.

Czy pracę zdalną można wykonywać z dowolnego miejsca?

Nie. Przepisy nie gwarantują możliwości świadczenia pracy zdalnej z dowolnej lokalizacji. Każde miejsce musi zostać wskazane przez pracownika i uzgodnione z pracodawcą, przy czym można uzgodnić więcej niż jedno miejsce wykonywania pracy. Takie uzgodnienie powinno uwzględniać zasady BHP, ochronę informacji oraz możliwość przeprowadzenia kontroli w uzgodniony sposób.

Kiedy i jak zakończyć pracę zdalną?

W określonych przypadkach każda ze stron może wystąpić o powrót do poprzednich warunków wykonywania pracy. Po uwzględnieniu takiego wniosku strony powinny ustalić termin powrotu do pracy w dotychczasowym miejscu. Uregulowanie tej procedury w porozumieniu lub regulaminie ogranicza ryzyko sporu organizacyjnego.

Dlaczego praca zdalna zastąpiła telepracę?

Najważniejsza zmiana polegała na zastąpieniu telepracy szerszą i bardziej elastyczną konstrukcją pracy zdalnej. Nowe przepisy objęły różne modele świadczenia obowiązków, w tym pracę całkowicie zdalną, częściową oraz okazjonalną, co lepiej odpowiada realiom rynku pracy.

Co istotne, praca zdalna może być wykonywana także w sytuacjach niewymagających użycia narzędzi elektronicznych, o ile spełnione są warunki uzgodnienia miejsca, organizacji i nadzoru, zgodnie z art. 67¹⁸ Kodeksu pracy.

Na czym polega uzgodnienie pracy zdalnej?

Uzgodnienie obejmuje wybór modelu pracy całkowicie zdalnej, częściowej lub okazjonalnej oraz wskazanie miejsca jej wykonywania, każdorazowo akceptowanego przez pracodawcę. Pracodawca określa zasady w porozumieniu, regulaminie albo indywidualnym ustaleniu z pracownikiem, opisując wyposażenie stanowiska, zwrot kosztów, kontrolę, ochronę danych oraz BHP.

Tak zdefiniowane zasady wiążą się z innymi regulacjami prawa pracy dotyczącymi czasu pracy, ochrony danych osobowych, BHP, równego traktowania i ochrony rodzicielstwa. Ich spójność ułatwia rozliczanie kosztów w powiązaniu z rzeczywistym wykonywaniem pracy zdalnej i pomaga wyważyć kontrolę pracodawcy z prawem pracownika do prywatności.

Dodaj komentarz